Vatenê Verêna Hakkında

Vatenê Verêna, Zaza halkının binlerce yıllık yaşam tecrübesini, felsefesini ve sözlü kültür mirasını dijital bir platformda kayıt altına almak amacıyla hayata geçirilmiş bir deyim arşivi projesidir. Türkiye’nin üçüncü büyük dili olan Zazaca, maalesef UNESCO tarafından "tehlike altındaki diller" kategorisinde sınıflandırılmaktadır.

Bir dili yaşatan en önemli unsurlardan biri, o dilin gündelik yaşamdaki ifade gücü ve mecaz dünyasıdır. Bir deyim; sadece birkaç kelime değil, o halkın tarihini, inancını, mizah anlayışını ve doğayla kurduğu ilişkiyi anlatan yoğun bir kültürel koddur. Modern yaşamın gölgesinde kalan bu özgün ifadeler, yaşlı kuşakların vefatıyla birlikte silinme riski taşımaktadır.

Halkımız yüzyıllar boyunca bir durumu adlandırırken nasıl bir mantıktan hareket etti; bu ifadelerin arkasında ne gibi bir felsefe yatmaktaydı? Bu arşiv, uzak bir geçmişten günümüze ulaşan bu zengin bilgi kaynağını korumayı ve gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlar. Ayrıca deyimler; eril/dişil yapılar ve kadim kelime kökleri içermesiyle Zazacanın organik gramer yapısı hakkında hayati örneklemler sunar.

Projemizin Amaçları:

• Zazaca deyimleri orijinal telaffuzları, anlam dünyaları ve mecazlarıyla arşivlemek,
• Kullanıcı katılımıyla (crowdsourcing) yaşayan bir deyim veri tabanı oluşturmak,
• Dil bilimcilere ve araştırmacılara doğru veri sunmak,
• Zaza sözlü kültür mirasını dijital dünya üzerinden küresel erişime açmak.

Vatenê Verêna projesi Cemal Atila yönetiminde, Zaza Kültür Merkezi bünyesinde yürütülmektedir.

İletişim: cemal.zkm@gmail.com

Nasıl Kullanılır?

Arşivimizden en verimli şekilde faydalanmak için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Arama Yapma: Arama kutusuna Zazaca bir kelime veya Türkçe bir karşılık yazarak ilgili deyimleri anında listeleyebilirsiniz.
2. Deyim Detayları: Listelenen bir deyimin üzerine tıkladığınızda, o deyimin mecazi anlamını, kullanım alanını ve varsa yöresel bilgilerini görebilirsiniz.
3. Paylaşma: Kültürel mirasımızı yaygınlaştırmak için deyimleri sosyal medya butonları aracılığıyla WhatsApp, X veya Facebook'ta paylaşabilirsiniz.
4. Yeni Veri Ekleme: Menüde yer alan "Yeni Veri Ekle" butonu ile bildiğiniz deyimleri arşive gönderebilirsiniz.

Veri Giriş Kuralları

Arşivin bilimsel ve kültürel değerini korumak için lütfen şu kriterlere uyunuz:

• Doğru Yazım: Deyimleri sisteme girerken Zazaca alfabesine ve yöresel söyleyişine sadık kalmaya özen gösteriniz.
• Anlam ve Mecaz: Deyimin sadece sözlük karşılığını değil, halk arasında hangi durumlar için kullanıldığını (asıl mesajını) açıklayınız.
• Bölge Belirtme: Deyimin özellikle hangi yörede (Palu, Bingöl, Dersim, Siverek, Varto vb.) yaygın olduğunu belirtmeniz çok değerlidir.
• Etik İlkeler: Hakaret, nefret söylemi veya ayrımcılık içeren ifadeler onaylanmayacaktır.
• Onay: Gönderilen tüm veriler moderatör kontrolünden sonra yayına alınır.