Zazaca Çeviri Otomasyonu Ne Durumda?

Diller arası otomatik çeviri teknolojisi yapay zeka ile birleşerek dünyada hızla yaygınlaşıyor. Artık çok uzun ve hacimli metinler, tarihte görülmemiş bir hızla başka bir dile çevriliyor. Başlangıçta epeyce sıkıntılı ve yanlış olan bu çeviri teknolojisi zaman içinde  gelişerek günümüzde mükemmele yakın bir düzeye erişmiş durumda. Peki dünya dilleri arasındaki bu çeviri otomasyonu, Zazaca çeviri söz konusu olduğunda, şu anda ne durumda? 

Mevcut duruma kısaca baktığımızda, otomatik çeviri teknolojisi Zazaca çeviri açısından şimdilik ancak emekleme aşamasında. Aslında dünyadaki tüm yerel diller için aynı durum söz konusu. Çünkü çeviri teknolojileri doğal olarak öncelikle kurumlaşmış ve gelişmiş diller üzerinden ilerledi. Yerel diller hem standardize olmadıkları için hem de yazılı literatür açısından çok zayıf oldukları için çeviri teknolojisi için yeterli veri sağlayamıyor. Bununla birlikte, çeviri teknolojisi yavaş yavaş Zazaca gibi daha yerel dillere doğru ilerliyor.

Şu anda henüz makul düzeyde doğru Zazaca çeviri yapabilecek bir otomasyon henüz yok. Öte yandan, mevcut yapay zeka araçları ve çeşitli dil uygulamaları yavaş yavaş Zazaca çeviri yapmayı öğreniyorlar. Hangi uygulamanın Zazaca çeviri konusunda ne durumda olduğunu gösterebilmek için,10 cümleyi tek tek Gemini, Chatgpt ve Claude'a çevirtik. Her cümlenin altında cümlenin doğru çevirisi, daha aşağıda ise her bir yapay zeka aracının verdiği cevaplar var:

1-Köyünüzde kaç ev var?
Dewa şıma de çand çêy estê?

2-Dün sabah saat kaçta kalktın?
Tı vızêri şodır saate çand de wişta ra?

3-Yüzme biliyor musun?
Tı ajne zana

4-Hangi ayda yaylaya gidiyorsunuz?
Şıma kamji aşmede şonê ware?

5-Gözlerin çok güzel, saçların çok uzun.
Çımê to zaf rındkê, porê to zaf dergo.

6-Yarın akşam bizim eve misafir geliyor.
Mêşte şande mêymani ênê çê ma.

7-Benim hiç param yok.
Qe perê mı çino.

8-Dağ başında bir ışık parlıyor.
Serê koy ra jü roşti bereqina.

9-İnek çayırda otluyor.
Manga merge de çerena.

10-Çocuk açlıktan ağlıyor.
Doman vêyşaniye ra berbeno.

GEMINI (Google'ın Yapay Zeka Aracı) Cevapları

1-Dewa şıma de çend keyeyi (çeyi) estê?

2-Vizêr şofak (şewdir) saate çende de werra bıy?

3-Tı asnaw kerdene zanyat? / Tı cıwênayış zaney?

4-Şıma kamci aşme de şınê zozanan (waran)?

5-Çımê tı zaf rındekê, porê tı zaf dergo.

6-Meşte şan keye (çey) meman yeno.

7-Keser (qet)paray mı çniyo. / Paray mı hıc çniyo.

8-Serê ko de roşniyek (şewleyek) vışêno.

9-Ga (manga) çayır de herêno.

10-Domanc (tuta) veyşaniye ra bırêno (berbeno).

CHATGPT Cevapları

1-Dewa şıma de çend keynê est?

2-Roce şıma sube seate çend de rınde biyayi?

3-Şıma asnayış kerdenê avi zaneno?

4-Şıma kêm meh de şono yaylayi?

5-Çımê to gelek rind ê, porê to gelek derg ê.

6-Şewa andi mêman beno keya ma.

7-Ezra hiç pere nêno.

8-Serê çiya de yew ronahî şewq dano.

9-Gae çêre de goşt vano.

10-Laçek ji birçîbiyayişi giryeno.

CLAUDE Cevapları

1-Dewê şıma de çend keyî estê?

2-Vızêri sibay saete çend de pawıştî?

3-Ti asnawıtiş zanena?

4-Şıma kodam aşmî de şonê zozan?

5-Çımê to zaf rındekî, porê to zaf dergî.

6-Sibay şan mêymanî yenê keyê ma.

7-Mı ra qet perey çıniyê.

8-Serê koyan de yew roşnayî biriqena.

9-Manga çımende vaş wena.

10-Qeçek ra birçîyîne bırımena.

Yapay zekaların cevaplarına baktığımızda, gerçeğe en yakın cevapların Gemini tarafından verildiğini görüyoruz. Chatgpt ve Claude ise sıklıkla Kürtçeden sözcük çekerek cevapları oluşturuyor. Şu andaki duruma göre Gemini Zazaca çeviri alanında gerçeğe en çok yaklaşan yapay zeka aracı. Muhtemelen önümüzdeki dönemde tüm araçlar daha isabetli Zazaca çeviri yapacak hale gelecektir. Yeni gelişmeler oldukça bu makaleyi güncelleyeceğiz.