Aksaray Ekecik Bölgesi Zaza Köyleri ve Zazaca Konuşulan Yerleşimler

İç Anadolu’nun kalbinde, Aksaray sınırları içerisinde yer alan Ekecik bölgesi, Zaza halkının göç tarihi ve kültürel sürdürülebilirliği açısından oldukça özgün bir yere sahiptir. Tarihsel süreçte çeşitli coğrafi ve sosyal dinamiklerle bu bölgeye yerleşen Zaza nüfusu, çevre illerden izole bir şekilde kendi anadillerini, geleneklerini ve sözlü anlatılarını günümüze kadar taşımayı başarmıştır. Günümüzde Ekecik dağının eteklerinde kurulu olan bu köyler, İç Anadolu coğrafyasında Zaza kimliğinin ve dilsel hafızasının paha biçilemez birer adası olarak varlığını sürdürmektedir. Bölgeden kişilerle yaptığım görüşmede Aksaray'da aşağıdaki 14 Zaza köyünü tespit ettim.

Alayhan (Alaxon)
Nahiye büyüklüğünde bir köy. Köyde jandarma karakolu var. Aksaray il merkeine yaklaşık 30 km uzaklıkta.

Karakuyu        
Küçük bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 25 km uzaklıkta.

Büyükpörnek        
Büyük bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 40 km uzaklıkta.

Salmanlı (Sarmalyon)    
Orta büyüklükte bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 22 km uzaklıkta.

Yanyurt (Kırdalyon)    
Orta büyüklükte bir köy. Bu köyün Çala Bekıri adında bir de mezrası var. Aksaray il merkezine yaklaşık 22 km mesafede.

Borucu (Borici)    
Büyük bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 22 km uzaklıkta.

Çekiçler (Çekıron)
Orta büyüklükte bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 28 km uzaklıkta.

Cankıllı (Conqıli)
Büyük bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 30 km mesafede.

Ekecik Gödeler (Godler)
Küçük bir köy.    Aksaray il merkezine yaklaşık 28 km uzaklıkta.

Karaçayır (Qıllon) 
Küçük bir köy.    Aksaray il merkezine yaklaşık 16 km mesafede.

Koyak        
Küçük bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 16 km uzaklıkta.

Taptık        
Küçük bir köy. Aksaray il merkezine yaklaşık 14 km mesafede.

Ekecik Yeniköy (Yenkoy)
Küçük bir köy.    Aksaray il merkezine yaklaşık 14 km uzaklıkta.

Ekecik Tol (Tol)
Küçük bir köy.    Aksaray il merkeine yaklaşık 12 km mesafede.

Aksaray il merkezinde de pek çok mahallede Zazalar var. il merkezindeki Zaza nüfusu özellikle Nakkaş ve Hashas mahallelerinde yoğunlaşıyor. Aksaray Zazaları sunni oldukları halde, dillerinde Alevi Zazacasından kavramlar var. Örneğin lakabı "Şah İsmail" olan kişiler var. Ataları Diyarbakır'dan geldiklerini söylüyormuş. Bu köyler Avrupa'ya yoğun göç vermiş. En büyük köy olan Alayhan'da Kürtler de var. Bölgedeki komşu Türk köyleri eskiden bunlara Kürt diyormuş, şimdi artık Zaza diyorlar. Aksaray Zazaları kendilerine "Ma", dillerine "Zonêma" diyorlar. Kürtlere Kırdas, dillerine de Kurdasi diyorlar.